دانشگاه خوارزمی تحقیقات مدلسازی اقتصادی 16 60 2026 07 26 Analyzing the Asymmetric Effects of Oil Revenue Shocks and Latent Macroeconomic Factors on Main Groups of Consumer Goods and Services in Iran: A FAVAR Approach تحلیل اثرات نامتقارن شوک‌های درآمدی نفت و عوامل کلان پنهان برتورم گروه های اصلی کالاها وخدمات مصرف کننده در ایران: رویکرد FAVAR 11617 FA وحید رضایی محمد رضا لطفعلی پور سید سعید ملک الساداتی نرگس صالح نیا Journal Article 2026 07 26 The main objective of this study is to analyze the asymmetric effects of oil revenue shocks and the role of latent macroeconomic variables on the inflation of 12 major groups of consumer goods and services in the Iranian economy from 2009 to 2021. To this end, a Generalized Factor Augmented Vector Autoregression (FAVAR) model was employed, which facilitates the integration of extensive economic data and the extraction of latent nominal and real components.The findings indicate that the response of commodity group inflation to oil revenue shocks is inherently asymmetric. Positive oil revenue shocks trigger the Dutch Disease mechanism, leading to a rise in relative prices within non-tradable sectors such as healthcare, housing, and hospitality. Conversely, in the tradable goods sector, the temporary abundance of foreign exchange acts as a curb on price growth in the short term. On the other hand, negative oil revenue shocks exert severe inflationary pressure across all categories particularly import-dependent groups like food and transportation primarily through currency depreciation and structural budget deficits. Furthermore, the extracted latent components show a strong correlation with the nominal and real sectors; the first component (F1), representing the nominal sector, is the primary driver of inflation across most groups, while the second component (F2), representing the real sector (production and employment), plays a moderating role. هدف اصلی این پژوهش، واکاوی اثرات نامتقارن شوک‌های درآمد نفتی و نقش متغیرهای کلان پنهان بر تورم ۱۲ گروه اصلی کالاها و خدمات مصرفی در اقتصاد ایران طی دوره فصلی ۱۳۸۸ تا ۱۴۰۰ است. برای این منظور، از مدل خودرگرسیون برداری عاملی تعمیم‌یافته (FAVAR) استفاده شد که امکان ترکیب حجم گسترده‌ای از اطلاعات اقتصادی و استخراج مؤلفه‌های پنهان اسمی و حقیقی را فراهم می‌کند. یافته‌های تحقیق حاکی از آن است که واکنش تورم گروه‌های کالایی به شوک های درآمد نفتی ماهیتی نامتقارن دارد؛ به طوری که شوک‌های مثبت درآمد نفتی از طریق سازوکار بیماری هلندی، منجر به افزایش قیمت نسبی در بخش کالاها و خدمات غیرقابل مبادله (نظیر بهداشت، مسکن و رستوران) می‌شود، در حالی که در بخش کالاهای قابل مبادله، وفور ارز در کوتاه‌مدت نقشی بازدارنده در رشد قیمت‌ها ایفا می‌کند.

https://jemr.khu.ac.ir/article_11617_17ae6739cdbe8fda7dbf9d8a18bb6de0.pdf